Лариса АГЕЕВА: Пан улмире витамин 3-5 хут сахалланнă

03.03

Çуркунне çывхарнă май нумайăшĕ вăй-хал чакни, пĕрмай çывăрас килни, ыйхă тăранманни çинчен калаçать, çакă авитаминозпа çыхăннă-ши? Хайхи чир мĕншĕн пулать тата унран мĕнле сыхланмалла? Çак тата ытти ыйтăва хуравлама Республикăри медицина профилактикин сиплев физкультурипе спорт медицинин центрĕн тухтăрне Лариса Агеевăна сĕнтĕмĕр.

— Малтанах авитаминозпа гиповитаминоз мĕн иккенне тишкерер. Авитаминоз — организма кирлĕ пек, шайлашуллă ĕçлеме витаминсем çитменнине пула аталанакан чир. Час-часах çынна пĕр йышши çеç мар, темиçе тĕрлĕ витамин çитмест. Авитаминоз сайра хутра пулать, ытларах эпир гиповитаминозпа аптăратпăр.
—  Вăл авитаминозран мĕнпе уйрăлса тăрать?
— Çак чир организма лекекен витаминсен шучĕ талăкри кирлĕ виçерен сахалрах пулсан аталанать.
—  Гиповитаминоз вăй илнине епле пĕлмелле?
— Витамин çитменнине асăрхама йывăр мар. Çуркунне çывхарнă май чылайăшĕ час-часах çывăрас килнине, хăвăрт ывăннине туять, ыйхă килменнине, апат анманнине палăртать. Хăшĕ-пĕри пуç ыратнине, çаврăннине сисет, час-часах шăнса пăсăлать, апат ирĕлтерекен органсен чирĕсем аптăратма тытăнаççĕ… Тăтăш шăнса пăсăлни, суран вăрах вăхăт ÿт илни, ыйхă килменни, чирлесен хăвăрт сывалайманни организмра С витамин /аскорбин йÿçекĕ/ çитменнине пĕлтерме пултарать. Енчен те çын ним çук çĕртен çилленсен, тарăхсан, ыйхăсăр аптăрасан организм В ушкăнри витамин сахаллине систерет. В1 витамин /тиамин/ çитмесен пуç ыратать, çын япăх астуса юлать, вăй пĕтет, сывлăш пÿлĕнет, чĕре сикет, йĕрес килет. В2 витамин /рибофлавин/ çитмесен тута хĕрри çуркаланать, ÿт япăхать, сăмса-тута хутламĕсем шыçаççĕ. Тута типсе çурăлни те, унăн кĕтесси пăсăлни те, çÿç тăкăнни те, вĕçĕ икĕ вĕçленни те, чĕрне çемçелсе хуçăлни те çак сăлтавпах çыхăнма пултарать. Этемĕн хăйĕн организмне туйма, ăнланма вĕренмелле, вăл чир-чĕр çинчен яланах систерет, анчах чылайăшĕ çавна тÿрех тавçăрса илеймест.
  Лариса Валерьевна, питĕ интереслĕ-çке. Тата мĕнле асăрхаттарма пултарать пире организм?
— Тĕслĕхрен, куç çивĕчлĕхĕ чакни, каçа хирĕç куç вăйлă ывăнни, хĕрелни, куççуль юхни А витамин /ретинол/ çитменнипе çыхăннă. Çавăн пекех вăл çамрăклăхшăн, ÿт, çÿç илемлĕхĕпе па-халăхĕшĕн яваплă. Хĕллехи вăхăтра хĕвел çути çитменнине пула организма Д витамин ытларах кирлĕ. Çак витамин çителĕксĕр чухне пуç ыратни, вăй çитменни, апат анманни, çан- çурăм сурни, шăнăр туртни аптăратма пултараççĕ. Организма витаминсем çеç мар, минералсем те кирлĕ. Ура йывăрланни, час ывăнни, шăнăр туртни юнра магни çитменнине систереççĕ. Çÿç икĕ вĕçленнин, лĕкĕленнин, пÿрлĕ шатра тухса йăлăхтарнин сăлтавĕ цинк çитменнипе çыхăннă.
  Гиповитаминоз сăлтавĕ мĕнре-ши?
— Çулла, кĕркунне организм витаминсем пухать, анчах унăн саппасĕ, тивĕçтерсех тăмасан, чухăнланса юлать. Çав вăхăтрах хĕлле-çуркунне пахча çимĕçпе улма-çырлара — С витамин, сĕт юр-варĕнче, çăмартара А тата Д витаминсем сахал. Унсăр пуçне паянхи ÿсен-тăран çимĕçĕсенче çак витаминсен виçи уйрăмах пĕчĕк. Тĕслĕхрен, хальхи агротехника технологийĕсене пула пан улми ытларах упранать, анчах унри витаминсем 50 çул каяллахинчен 3-5 хут сахалрах. Гиповитаминоз этем пĕр тĕрлĕ, пĕр йышши апат-çимĕçпе кăна пурăнсан та аталанать. Сăмахран, рационра пахча çимĕç, улма-çырла пулмасан организмра С тата Р витаминсем пĕтсе çитеççĕ, рафинадланă çимĕçсемпе /сахăр, паха шурă çăнăхран пĕçернĕ кукăль-çăмах, тасатнă рис/ куллен тата нумай çисен организмра В1, В2 тата В3 /никотин йÿçекĕ/ витаминсем сахал лекеççĕ. Какай, пулă, сĕт çимĕçĕсен белокĕ организмра сахал пулсан С, А, В2, В3 тата В9 /фоли йÿçекĕ/ витаминсем çитменни палăрать. Рационра çу виçине тăрук чакарсан пыршăлăхран çура ирĕлекен витамин сахалрах сăрхăнса кĕрет. Углеводлă апат ытларах çисен организма В1, В2, С витаминсем тата нумайрах кирлĕ. Çавăн пекех гиповитаминоз сăлтавĕсем вăрах чирсем, çав шутра — вар-хырăм çулĕсен, пĕвер, пÿре чирĕсем, хăш-пĕр эмеле ĕçни, пулма пултараççĕ. Ача кĕтнĕ, кăкăр ĕмĕртнĕ, тара ÿксе ĕçленĕ вăхăтра, ватлăхра организма витамин ытларах кирлĕ. Операци хыççăн та, пăшăрханмалли- тарăхмалли сăлтав куллен тупăнса тăрсан та çаплах. Анчах чылай чухне ку тĕрĕс мар апатланнипе, эрех нумай ĕçнипе, пирус туртнипе çыхăннă. Витамин çителĕксĕрлĕхĕ аталанса пынăран организмра япаласен ылмашăвĕ пăсăлать, чирлесен сывалма йывăрланать, кирек мĕнле чир-чĕр те шала каяс хăрушлăх тухса тăрать.
  Кун пек ан пултăр тесен мĕн тумалла?
— Организма витаминсемпе тивĕçтермелли икĕ меслет кăна пур — тĕрĕс апатланни тата витаминсем ĕçни. Вĕсем пĕр-пĕрне пуянлатаççĕ. Апат- çимĕç пахалăхлă, тĕрлĕрен пултăр, диетăна пăхăнмалла мар: аш-какай, пулă, кĕрпе, сĕт, тăпăрчă, турăх, чĕрĕ пахча çимĕç, çырла, мăйăр, ÿсен-тăран çăвĕ, услам çу, ешĕл çимĕç /петрушка, укроп, серте, пултăран тата ытти те/, çăкăр çимелле. Тĕслĕхрен, С витамин çитменнине пĕтерме çак витаминпа пуян улма-çырлана, пахча çимĕçе рациона кĕртмелле. Сăмахран, цитрус çимĕçĕсем, хура хурлăхан çырли, симĕс сухан, брокколи, пылак пăрăç, помидор, йÿçĕтнĕ купăста тата ытти те. Организма В витамин çителĕклĕ лектĕр тесен сĕт юр-варĕ, выльăх ÿпки- пĕверĕ, çăмарта, мăйăр, пулă, хура тул, нимĕç пăрçи ытларах çимелле. А витамин шутне ÿстерес тесен çуллă пулă, çăмарта, кишĕр, хĕрлĕ пăрăç, кăшкар ути, петрушка, укроп сĕтел çинче пулмалла. Д витамин çăл куçĕ — сĕт юр-варĕ, çăмарта, пулă. Тата ку витамин пирĕн организмра ультрафиолет витĕмĕпе пулать. Çавăнпа хĕвеллĕ çанталăкра урамра нумайрах уçăлса çÿремелле. Витаминсем ĕçни те вырăнлă. Мĕнле витаминсем ĕçмеллине тухтăрпа канашласа палăртмалла.
  Куна тĕрĕс йĕркелени те пĕлтерĕшлĕ ахăртнех.
— Апата 4-5 хутчен сахалшаррăн, пĕчĕкшер порципе çимелле. Пĕр апатланупа теприн хушши пысăк пулмалла мар. Кулленех ирхи, кăнтăрлахи, кăнтăр хыççăнхи /халăхра ăна кахал апачĕ теççĕ/, каçхи апат тумалла. Çывăрма выртас умĕн турăх-кефир ĕçмелле. Апата кашни кун пĕр вăхăтра çиме тăрăшмалла. Çакă апат хуранне тата пыршăлăха лайăх ĕçлеме пулăшать. Тăвар сахалрах çиме тăрăшмалла. Йод хушни усăллăрах. Сахăра пылпа ылмаштарсан лайăхрах. Кун каçипе таса шыв ытларах ĕçни усăллă. Вăл ÿте типме памасть тата организма кирлĕ мар токсинсенчен тасатма пулăшать. Çыннăн талăкра 1,5-2 литр шыв ĕçмеллине манмалла мар. Кунне 400-500 грамм тĕрлĕ улма- çырла, пахча çимĕç çимелле /пан улми, груша, купăста, кишĕр, хĕрлĕ кăшман тата ытти те/. Чĕрĕ пахча çимĕç организма кирлĕ минералсемпе, витаминсемпе, клетчаткăпа пуянлатать. Чĕрĕлле çиме юрамасть пулсан духовкăра янтăласан лайăх, усăллă. Апата пĕçернĕ чухне нумай вĕретме ан тăрăшăр. Ăна ăшăтса тепре çисен унăн пахалăхĕ чакать. Кофĕне, хура чейе нумай ĕçме юрамасть, вĕсем витаминсен шутне чакарма пултараççĕ. Тата сахалрах кулянма тăрăшăр, кун пек чухне организмри В ушкăнри витаминсем арканаççĕ. Сывлăхшăн сиенлĕ йăласенчен хăтăлмалла тата эмелсене пĕли-пĕлми, тухтăр хушмасăр ĕçмелле мар. Кирек мĕнле чире те вăхăтра сиплемелле, нумайрах хускану тумалла, уçă сывлăшра ытларах çÿремелле.
  Халĕ витаминсене тĕрлĕ мелпе кăлараççĕ: таблетка, желе пеккисем, капсулăрисем пур. Хăшне илсен аванрах?
— Поливитаминсем ĕçмелле. Хăшне илмелли пирки вара тухтăрпа канашламалла терĕмĕр. Вăл сирĕн сывлăх еплине, сире мĕн кирлине лайăхрах пĕлет.  Малалла вулас...
www.hypar.ru
Роза ИВАНОВА калаçнă.



Первоисточник: Газета "Хыпар"

Последние новости Чувашской Республики по теме:
Лариса АГЕЕВА: Пан улмире витамин 3-5 хут сахалланнă

- Чебоксары
Çуркунне çывхарнă май нумайăшĕ вăй-хал чакни, пĕрмай çывăрас килни, ыйхă тăранманни çинчен калаçать, çакă авитаминозпа çыхăннă-ши?
14:41 13.03.2020 Республиканский ЦМП
Лариса АГЕЕВА: Пан улмире витамин 3-5 хут сахалланнă - Чебоксары
03.03 Çуркунне çывхарнă май нумайăшĕ вăй-хал чакни, пĕрмай çывăрас килни, ыйхă тăранманни çинчен калаçать, çакă авитаминозпа çыхăннă-ши?
16:30 11.03.2020 Министерство здравоохранения
 
По теме
Уважаемые пациенты, сотрудники медицинской организации, коллеги! В соответствии с Указами Главы Чувашской Республики от 28.03.

01.04.2020
Уважаемые пациенты, сотрудники медицинской организации, коллеги! В соответствии с Указами Главы Чувашской Республики от 28.03.

31.03.2020
 
В связи с неблагополучной ситуацией по новой коронавирусной инфекции Управлением организован и проводится комплекс противоэпидемических и профилактических мероприятий.

31.03.2020
В ходе мониторинга, проведенного 30 и 31 марта, установлено снижение пассажиропотока на муниципальных маршрутах города Чебоксары на 60-70 %. Призыв #оставайтесьдома #ЧебоксарыПоДомам соблюдает большинство жителей.

31.03.2020
Указом Президента России Владимира Путина от 25 марта 2020 года № 206 неделя с 30 марта по 3 апреля объявлена для всей страны нерабочей в качестве меры противодействия распространению коронавируса.

31.03.2020
 
Сотрудники администрации города, Роспотребнадзора и правоохранительных органов проверяют, насколько добросовестно приезжие из-за границы жители соблюдают 14-дневный карантинный режим.

31.03.2020
Сотрудники администрации города, Роспотребнадзора и правоохранительных органов проверяют, насколько добросовестно приезжие из-за границы жители соблюдают 14-дневный карантинный режим.

31.03.2020
Уважаемые пациенты, сотрудники медицинской организации, коллеги! В соответствии с Указами Главы Чувашской Республики от 28.03.
Республиканский ЦМП
31.03.2020
31 марта врио Главы Чувашской Республики Олег Николаев провел заседание Оперативного штаба по предупреждению распространения коронавирусной инфекции на территории Чувашии.
31.03.2020 Знамя Труда
31 марта врио Главы Чувашии  Олег Николаев  провел заседание Оперативного штаба по предупреждению распространения коронавирусной инфекции на территории Чувашской Республики.
31.03.2020 Газета Вперёд
В Ядринском районе осуждена местная жительница, до смерти избившая своего сожителя - Следственное управление Доказательства, собранные следственными органами Следственного комитета РФ по Чувашской Республике, признаны судом достаточными для вынесения обвинительного приговора 48-летней жительнице села Чебаково Ядринского района.
Следственное управление
31.03.2020
Следственными органами СКР по ЧР завершено расследование уголовного дела в отношении 52-летнего ранее судимого жителя Новочебоксарска.
28.03.2020 Газета Грани
В Чувашии сотрудники полиции обнаружили в гараже местного жителя около девяти с половиной килограммов наркотиков «Ночью экипаж ДПС ОМВД России по городу Новочебоксарску стал преследовать внедорожник «Тойота»,
25.03.2020 Газета Вперёд
Прокуратурой Чебоксарского района утверждено обвинительное заключение по уголовному делу в отношении 18-летней жительницы Мариинско-Посадского района обвиняемой в совершении преступления, предусмотренного ч. 1 ст.
26.03.2020 Газета Таван Ен
На сайте Национальной библиотеки оформлена виртуальная выставка «Нескучный французский» - Администрация г. Чебоксары На выставке представлены материалы из фонда библиотеки. Среди материалов: учебники и учебные пособия, оригинальные издания, произведения современных французских писателей на языке оригинала и адаптированные книги для чтения.
Администрация г. Чебоксары
31.03.2020
IMG_6154-1.jpg - Порецкие вести   Заслуженный артист Российской Федерации, народный артист Чувашской Республики Павлов Василий Иванович: -  Как человека, уже почти полвека выходящего на сцену чувашского театра, меня прежде всего волнуют вопросы,
Порецкие вести
31.03.2020
В год 75-летия Победы в Великой Отечественной войне в Шумерле стартует Всероссийская патриотическая акция «Женское лицо Победы», которую проводит Совет женщин совместно с историко-краеведческим музеем.
30.03.2020 Газета Вперёд
Чебоксары: авиапауза в аэропорту - Газета Чебоксарские новости Фото vk.com/airport_cheboksary Вчера в Доме правительства обсудили положение дел в международном аэропорту города Чебоксары.
Газета Чебоксарские новости
31.03.2020
В ходе мониторинга, проведенного 30 и 31 марта, установлено снижение пассажиропотока на муниципальных маршрутах города Чебоксары на 60-70 %. Призыв #оставайтесьдома #ЧебоксарыПоДомам соблюдает большинство жителей.
Советская Чувашия
31.03.2020
Полку перворазрядников и кандидатов в мастера спорта страны прибыло - Министерство по физкультуре и спорту Исполняющий обязанности министра физической культуры и спорта Чувашской Республики Василий Петров подписал очередные приказы о присвоении спортсменам республики спортивных разрядов.
Министерство по физкультуре и спорту
31.03.2020
В четверг, 27 марта, и.о. министра физкультуры и спорта Чувашии Василий Петров посетил спортивную школу олимпийского резерва по хоккею (СШОР № 4) в Новочебоксарске.
28.03.2020 Газета Грани
С начала эпидемии коронавируса в России многие российские компании пришли на помощь обществу не только деньгами, но и своими ресурсами и компетенциями.
Республиканская стоматологическая поликлиника
31.03.2020